เทศกาลทำบุญเดือนสิบ

แม้ว่าจะไม่ใช่เทศกาลปีใหม่เหมือนกับในรูปแบบอื่นๆ แต่ก็อาจจะนับเป็น กิจกรรมวันขึ้นปีใหม่ อีกหนึ่งอย่าง ด้วยก็ได้ นั่นคือที่รู้จักกันอย่างเป็นทางการคือ ประเพณีบุญเดือนสิบ หรือ เทศกาลงานบุญสารทเดือนสิบ ที่รู้จักกันดีในนาม เทศกาลชิงเปรต ของชางปักษ์ใต้



ชิงเปรต ถือเป็นประเพณีของภาคใต้ที่ทำกันในวันสารทเดือนสิบ เป็นประเพณีที่ดำรงอยู่บนความเชื่อของการนับถือผีบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ ไปแล้วหากยังมีบาปอยู่จะกลายเป็นเปรตในนรกปีหนึ่งจะถูกปล่อยให้มาเมืองมนุษย์ 15 วัน โดยมาในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 10 ซึ่งถือว่าเป็นวัน รับเปรต หรือวันสารทเล็ก ลูกหลานต้องเตรียมขนมมาเลี้ยงดูให้อิ่มหมีพีมันและฝากกลับเมืองเปรตในวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 นั่นคือวันส่งเปรตกลับคืนเมืองเรียกกันว่าวันสารทใหญ่

ผู้เฒ่าผู้แก่หลายคนได้ยืนยันว่าการชิงเปรตไม่เป็นความอัปมงคลแก่ผู้ชิงเปรตแต่อย่างใด ในทางตรงกันข้ามกลับถือว่าเป็นการได้บุญเพราะเชื่อกันว่าลูกหลานของเปรตใดชิงได้ เปรตตนนั้นย่อมได้รับส่วนบุญนั้น ด้านพิธีกรรม กับการตั้งเปรตและชิงเปรตจะกระทำกันในวันยกหมฺรับไปวัดหลักๆ ก็จะเป็นขนมพอง ขนมลา ขนมเบซำ (ดีซำ) ซึ่งทำมาจาก ข้าว นอกจากนี้ก็อาจจะมีเป็นผลไม้หรืออาหารแห้งอื่นๆที่บรรพบุรุษที่เป็นเปรตชอบไปวางรวมกันไว้บน ร้านเปรต หลังจากที่พระสงฆ์ได้ทำพิธีกรรมและกำลังฉันเพล ชาวบ้านก็จะออกมาตักบาตรข้าวสวยและเริ่มชิงเปรตกันซึ่งขั้นตอนนี้ก็จะมีทั้งความชุลมุนและความสนุกสนานผสมกันเป็นที่เฮฮาของบรรดาผู้ที่มาชิงเปรต แม้ไม่ได้เป็นกิจกรรมวันขึ้นปีใหม่ แต่ก็น่าสนุกไม่แพ้กันเลย

เทศกาลทำบุญเดือนสิบ

แม้เทศกาลชิงเปรต จะไม่ได้เกี่ยวข้องกับ กิจกรรมวันขึ้นปีใหม่ ใดๆ แต่ถือได้ว่าเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่ทำให้รู้ว่านี่ถึงเดือนสิบแล้ว และอีกไม่กี่เดือนก็จะกลายเป็นปีใหม่แล้ว คล้ายๆ กับเทศกาลวันสงกรานต์ ที่ไม่ได้จัดขึ้นในวันสิ้นปีเก่าต้อนรับปีใหม่ แต่เป็นการเฉลิมฉลองในวันปีใหม่แบบไทยๆ อีกรูปแบบหนึ่งนั่นเอง

ปีนี้ เที่ยวงานชิงเปรตแล้ว ก็อย่าลืม หากิจกรรมวันขึ้นปีใหม่ ดีๆ ที่ยังคงคุณค่าของวัฒนธรรมไทย เพื่อสืบสานต่อไปได้อีกนานแสนนานกันเถอะ