วิถีเกษตรกับปีใหม่ไทย 1

วิถีเกษตรกับปีใหม่ไทย 1

ตามปกติปีใหม่ไทย จะเริ่มต้นในเดือนเมษา นั่นคือเทศกาลสงกรานต์ที่ทั่วโลกรู้จักกันดี เมื่อลุเข้าเดือนเมษายน ถึงเทศกาลสงกรานต์ แต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ในวันนี้ประเพณีเปลี่ยนไปอย่างไร ใช่เทศกาลนั่งรถกลับภูมิลำเนาสำหรับคนไทยหรือไม่ และใช่เทศกาลน้ำ Water Festival สำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติหรือเปล่า??

เราเป็นคนไทย เห็นและเล่นสาดน้ำสงกรานต์กันมาตั้งแต่เกิด เคยรู้นึกเฉลียวใจบ้างไหม ประเพณีนี้สำคัญกับวิถีไทย ยึดโยงอาชีพเกษตรกรรมแค่ไหน



อ.อรไท ผลดี ผู้อำนวยการสำนักพิพิธภัณฑ์และวัฒนธรรมการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีมิติทางประวัติศาสตร์ในอีกมุมมาเล่าให้ฟัง…ถ้านับตั้งแต่ยุคชนเผ่าไทย ตั้งรกรากอยู่ในประเทศจีน (ตามความเชื่อเรื่องชนเผ่าไทยอีกทฤษฎี) บรรพชนเผ่าไทยยุคสมัยกษัตริย์เงี้ยว (ไทยใหญ่) ได้นำการโคจรของดวงอาทิตย์มาใช้คำนวณ กำหนดปฏิทินการเพาะปลูก ใน 1 ปี มี 12 เดือน

และเริ่มมีการใช้ปี 12 นักษัตร…เมื่อ 4,366 ปีล่วงมาแล้ว

ยุคนั้นปีใหม่ของชนเผ่าไทยจะอยู่ในเดือนอ้าย (ธ.ค.) เหตุที่ถือเอาเดือนอ้ายเป็นเดือนต้นปี เนื่องจากเป็นช่วงฤดูหนาว ที่ผ่านพ้นเวลาที่มืดมนของเมฆฝน มาเป็นสว่างขึ้นและเป็นช่วงเวลาที่ว่างเว้นจากการทำเกษตรกรรมเนื่องจากสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย…และประเพณีปีใหม่ที่ทำกันในเดือนอ้ายนั่น คือ การทำบุญไหว้ผีบรรพบุรุษ

วิถีเกษตรกับปีใหม่ไทย 1

ครั้นวันเวลาผันผ่าน ชนเผ่าไทยอพยพลงใต้มาเรื่อย พ.ศ.1088 ยุคอาณาจักรไทยยวน โยนกนครต้องล่มสลายเพราะแผ่นดินไหว เมืองจมหายกลายเป็นทะเลสาบเชียงแสนในปัจจุบัน ทำให้คนไทยเผ่านี้ไม่มีผู้ปกครองบ้านเมือง บรรดาชุมชนบริเวณรอบๆที่หลงเหลืออยู่ จึงต้องหาผู้นำใหม่ก่อนจะย้ายศูนย์กลางการปกครองมาตั้งบนเวียงริมฝั่งแม่น้ำโขง

และปกครองที่ถูกนำมาใช้กลายเป็นให้หัวหน้าชุมชนมาประชุมตกลงร่วมกัน ที่มีชื่อเรียกว่า เวียงปรึกษา ซึ่งมีนักวิชาการบางท่านมองว่า น่าจะเป็นการปกครองแบบประชาธิปไตยครั้งแรกในแผ่นดินไทย

แต่ประชาธิปไตยแบบนี้อยู่ได้แค่ 93 ปี…พ.ศ. 1181 พระยากาฬวรรณดิศ กษัตริย์แห่งทราวดี ได้ขึ้นมาสนับสนุน พญาลวจักรราช หนึ่งในคณะเวียงปรึกษา สถาปนาขึ้นเป็นกษัตริย์ และในการสนับสนุนครั้งนี้ได้เกิดเหตุการณ์สำคัญขึ้นมาอย่างหนึ่งนั่นคือ พระยากาฬวรรณดิศได้มีการประชุมกษัตริย์ชนเผ่าไทยในดินแดนล้านนาทั้งหมด และที่ประชุมได้ตกลงที่จะยกเลิกการใช้ศักราชปีมหาศักราช แล้วตั้งจุลศักราชขึ้นมาแทน

วิถีเกษตรกับปีใหม่ไทย 1

กำหนดให้เดือน 5 เป็นจุดเริ่มของกิจกรรมวันปีใหม่…โดยเริ่มนับ จ.ศ.1 เมื่อ พ.ศ.1182 ก่อนจะมีอาณาจักรสุโขทัย 610 ปี

เรื่องยังไม่จบเรื่อง กิจกรรมวันปีใหม่ แต่เนื้อหาหมดซะก่อนแล้ว ไว้ว่ากันในตอนหลัง

อ้างอิงจาก ไทยรัฐออนไลน์ / กิจกรรมวันขึ้นปีใหม่