ส้มเขียวหวานปลอดสารพิษ ที่เชียงคาน

ส้มเขียวหวาน หรือชื่อภาษาอังกฤษว่า Tangerine จัดเป็นส้มที่มีเปลือกบาง มีผิวเรียบมัน ขนาดผลปานกลาง และมีความหวานดี ส้มเขียวหวาน ชื่อทางวิทยาศาสตร์ Citrus reticulata Blanco ส้มต่างๆ มีแหล่งกำเนิดอยู่ในประเทศแถวทวีปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การปลูกส้มเขียวหวานปลอดสารพิษต่อมาจึงได้แพร่ไปสู่พื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก ส้มเจริญได้ดีในเขตร้อนหรือกึ่งร้อนกึ่งหนาว ตั้งแต่บริเวณเส้นรุ้ง (latitude) ที่ 45 องศาเหนือ จนถึง 35 องศาใต้ ประเทศไทยจึงเป็นแหล่งปลูกส้มได้ดี เนื่องจากส้มต้องการน้ำในช่วงต่างๆ ของการเจริญเติบโตที่ไม่เท่ากัน ในระยะติดผลอ่อนนั้น ส้มต้องการน้ำมากเพื่อนำไปสร้างน้ำส้มในผลส้ม หากขาดน้ำผลจะร่วง แต่ช่วงก่อนที่จะออกดอก ส้มไม่ต้องการน้ำมากนัก และในระยะเก็บเกี่ยวหากส้มได้รับน้ำมากหรือมีฝนตกชุกตลอด ความหวานของส้มจะลดลง เนื่องจากน้ำที่ต้นส้มกักตุนไว้เกินความจำเป็น การคายน้ำเป็นไปได้ช้า

การปลูกส้มเขียวหวาน

  • ส้มจะเจริญได้ดีบริเวณที่มีอุณหภูมิประมาณ 25 องศาเซลเซียส
  • ดินร่วนปนทรายที่มีอินทรีย์วัตถุในปริมาณที่สูง
  • สภาพดินควรเป็นกรดเล็กน้อยและมีการระบายน้ำได้ดี
  • ไม่ควรปลูกใกล้ทะเลเพราะส้มไม่ชอบสภาพดินที่เป็นด่าง (ดินเค็ม)

การทำสวนส้มเขียวหวานในที่ราบลุ่มภาคกลาง นิยมทำเป็นสวนแบบยกร่อง แต่ในที่ดอนหรือที่มีความลาดชันนิยมทำเป็นแบบไร่ คือไม่ยกร่อง การทำสวนส้มเขียวหวานจำเป็นต้องมีการดูแลรักษาเป็นอย่างดี บริเวณที่มีการทำสวนส้มขนาดใหญ่ติดต่อกันเป็นประจำนั้น จำเป็นต้องใช้ยา และสารเคมีจำนวนมากเพื่อป้องกันและยับยั้งการแพร่กระจายของโรคที่จะมารบกวน ดังนั้นสารเคมีเหล่านี้ อาจทำให้เกิดสารตกค้างในผลส้ม สู่ผู้บริโภคและสะสมอยู่ในร่างกายคน ขณะเดียวกันสารเคมีที่ใช้ก็มีผลต่อเกษตรกรผู้ทำสวนส้ม และตกค้างอยู่ทั้งในแหล่งน้ำและพื้นดินที่ทำการเกษตร เกษตรกรหลายรายได้หลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่มีความเป็นพิษสูง และเปลี่ยนหันมาใช้สมุนไพรแทน เพื่อขับไล่แมลงศัตรูพืชแทนการใช้ปุ๋ยเคมี ซึ่งนอกจากจะประหยัดค่าใช้จ่ายแล้ว ยังปลอดภัยต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอีกด้วย

คุณสุรีรัตน์ อารมณ์สวะ เกษตรกรลูกค้า ธ.ก.ส. สาขาเชียงคาน อยู่บ้านเลขที่ 140 ม. 6 บ้านพรเจริญ ต. ปากตม อ. เชียงคาน จ. เลย ประกอบอาชีพทำสวนส้มเขียวหวานในเขต ต. น้ำแคม อ. ท่าลี่ จ.เลย ซึ่งเป็นเขตติดต่อกับ อ.เชียงคาน ปัจจุบันมีสวนส้มเขียวหวาน 3,500 ต้น จำนวน 50 ไร่ ให้ผลผลิตแล้ว 25 ไร่ ได้ผลผลิตรวมปีละประมาณ 220 ตัน/ปี เดิมคุณสุรีรัตน์ประกอบอาชีพค้าขาย ปลูกพืชไร่ เช่น มันสำปะหลัง แต่มาประสบราคาผลผลิตตกต่ำและดินเสื่อมคุณภาพ ต่อมาจึงเปลี่ยนมาปลูกมะขามหวานได้ประมาณ 10 ปี เมื่อราคามะขามหวานตกต่ำอีกจึงหันมาปลูกส้มเขียวหวานในปี พ.ศ. 2538 โดยไปศึกษาวิธีการปลูกส้มจากเกษตรกรผู้ทำสวนส้มที่ อ. ด่านซ้าย จ. เลย และนำกิ่งพันธุ์กลับมาปลูกที่บ้าน หลังจากนั้นจึงได้ศึกษาวิธีการปลูก การดูแลรักษาส้มเขียวหวานจากหนังสือและตำราทั่วไป นอกจากนี้ยังอาศัยการเรียนรู้จากการสังเกต การศึกษาด้วยประสบการณ์ ทำให้คุณสุรีรัตน์มีวิธีการในการลดค่าใช้จ่ายในการทำสวนส้ม ด้วยการลดการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช และใช้สารชีวภาพกำจัดแมลงทดแทน สำหรับกระบวนการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการผลิต อันได้แก่ ขั้นตอน วิธีการ ช่วงระยะเวลาในการผลิต เทคนิควิธีการผลิต การขายผลผลิต (การตลาด) รายได้ – ค่าใช้จ่ายการผลิต และปัจจัยสำคัญที่มีผลกระทบในการทำสวนส้มเขียวหวานปลอดสารพิษ

ที่มา : ศูนย์วิจัย ธ.ก.ส