ถั่วฝักยาว ประโยชน์มากมาย

ถั่วฝักยาว เป็นถั่วที่มีลักษณะเฉพาะตัว ใครเห็นเป็นต้องรู้จัก เนื่องจากถั่วชนิดนี้มีรูปร่างและลักษณะเป็นฝักยาวๆ สีเขียว หรือสีแดงต่างกันไปตามแต่ละสายพันธุ์ โดยทั่วไป ถั่วฝักยาว ถือเป็นถั่วที่มีฝักยาวที่สุดในบรรดาพืชตระกูลถั่วด้วยกันเอง ภาษาอังกฤษ เรียกถั่วชนิดนี้ว่า Yard Long Bean ซึ่งหมายถึงถั่วยาวเป็นหลานั่นเอง

ถั่วฝักยาวนี้บ้างก็ใช้เป็นผักเครื่องเคียง เช่นในส้มตำ ขนมจีนจานอร่อย หรือนำมาจิ้มน้ำพริกก็ได้ แต่ก็สามารถนำมาประกอบเป็นส่วนหลักของอาหารอย่างถั่วฝักยาวผัดพริก หรือแกงส้มก็ได้เช่นกัน โดยประโยชน์ของถั่ว ชนิดนี้ก็คือให้แร่ธาตุแคลเซียม ฟอสฟอรัส มีวิตามินซีที่ช่วยให้ร่างกายดูดซึมธาตุเหล็กได้ดี มีกากใยอาหารที่สามารถละลายในน้ำได้ ซึ่งกากใยอาหารชนิดนี้นอกจากจะช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานได้ดีแล้ว ก็ยังจะทำปฏิกิริยากับกรดในกระเพาะอาหารทำให้อิ่มเร็วและอิ่มนาน ทั้งยังเป็นยาบำรุงไต และม้าม แก้ร้อนใน ช่วยลดคอเลสเตอรอลในเลือดได้

แต่ก่อนจะบริโภคถั่วฝักยาวเข้าไป ต้องรู้ก่อนว่าผักชนิดนี้มีการฉีดยาฆ่าแมลงในปริมาณสูงมากทีเดียว ดังนั้นเพื่อความปลอดภัย ก่อนกินก็จะต้องล้างให้สะอาด แช่น้ำเกลือไว้สัก 10 นาทีก่อนจะนำไปปรุงอาหารก็ดีเหมือนกัน

ประโยชน์ถั่วฝักยาว

ความจริงถั่วฝักยาวทำอาหารได้หลายอย่างนอกจากกินสดเป็นผักแกล้มอาหารจำพวก ของแซบของเผ็ด เด็ดสุดยอดก็ต้องส้มตำหรือตำส้มใส่ถั่วฝักยาว มีมะดันสักลูกเติมลงไปด้วยหรือจะเพิ่มน้ำปลาร้าต้มสุกก็ยิ่งเพิ่มความหอมใน สไตล์อีสานบ้านเรามากขึ้น เอาง่ายๆ อีกชนิดก็คือผัดกับไข่ ใส่ในแกงส้ม ต้มหรือลวกจิ้มน้ำพริกก็อร่อยไปหมด อย่างต้มนี้จะกินเปล่าก็อร่อยเพราะรสชาติก็ออกหวานนิดๆ

ถั่วฝักยาวนั้นมีสารอาหารในปริมาณสูง มีแคลเซียมและฟอสฟอรัสมากมาย นอกจากนี้ยังมีวิตามินซีและโปรตีน แต่อย่างไรก็ตามการกินถั่วฝักยาวดิบก็อาจทำให้ท้องอืดได้ ทั้งมีข้อที่ควรระวังเพราะถั่วฝักยาวเป็นพืชผักที่มีแมลงรบกวนมาก เกษตรกรบ้านเราจึงต้องใช้ยาฆ่าแมลงมากตามไปด้วย ควรล้างด้วยน้ำยาสำหรับล้างผักรหือน้ำส้มสายชูแช่ไว้สัก 10 นาที ค่อยล้างด้วยน้ำสำอาดในปริมาณมาก ๆ หลาย ๆ ครั้ง แม้ว่าจะดูเปลืองน้ำไปสักนิด แต่ก็กินได้อย่างสบายใจ

ปลูกถั่วฝักยาว

พันธุ์ถั่วฝักยาว

ในเมืองไทยสามารถปลูกได้และให้ผลิตผลที่ดีในช่วงหน้าฝน หน้าร้อน ส่วนในฤดูหนาวมักให้ผลผลิตน้อย ยังมีปัญหาโรคแมลงเข้ารบกวน ส่งผลให้เกษตรกรผู้ปลูกต้องฉีดพ่นยาฆ่าแมลงปริมาณที่มาก นอกจากนี้เมล็ดพันธุ์ที่มีขายตามท้องตลาดส่วนใหญ่ ไม่สามารถเก็บทำพันธุ์ขยายได้ ชวนกันมา ปลูกถั่วฝักยาว

ฉะนี้…เพื่อเป็นทางเลือก รศ.ดร.สุชีลา เตชะวงษ์เสถียร พร้อมคณะจากศูนย์วิจัยปรับปรุงพันธุ์พืชเพื่อการเกษตรที่ยั่งยืน ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตรศาสตร์ มหา-วิทยาลัยขอนแก่น จ.ขอนแก่น จึงทำการวิจัยพัฒนากระ-ทั่งได้ “ถั่วฝักยาวสายพันธุ์หยกขาว” ขึ้น โดย สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) สนับสนุนทุนวิจัย

รศ.ดร.สุชีลา เล่าให้ฟังว่า…การปรับปรุงพันธุ์พืชชนิดต่างๆต้องใช้ระยะเวลายาวนานจึงได้ สายพันธุ์ที่มีคุณสมบัติเด่นกระจายพันธุ์ดีสู่เกษตรกรได้ ซึ่งที่ผ่านมาหน่วยงานภาครัฐมีการทำงานวิจัยด้านนี้มาโดยตลอด แต่บางครั้งไม่สามารถส่งต่อถึงเกษตรกรได้ ดังนั้น เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว อีกทั้งเป็นการ ส่งเสริมสนับสนุนให้เกษตรกรมีโอกาสปลูกพืชที่คุ้นเคย ตลาดมีความต้องการ และ เก็บเมล็ดทำพันธุ์ขยาย ได้ ทีมวิจัยจึงร่วมกับ สนง.เกษตรอำเภอซำสูง จ.ขอนแก่น และ สนง.ขามสะแกแสง จ.นครราชสีมา ทดสอบสายพันธุ์ ซึ่งมีทั้ง พริก มะเขือเทศ รวมทั้ง ถั่วฝักยาว ในพื้นที่ดังกล่าว เพื่อกระจายขยายพันธุ์ดีสู่เกษตรกร

แปลงถั่วฝักยาว

ถั่วฝักยาวพันธุ์หยกขาว ให้ผลผลิตตลอดทั้งปี

สำหรับขั้นตอนการวิจัย นั้น รศ.ดร.สุชีลาบอกว่า ทีมงานได้นำ ถั่วฝักยาวสายพันธุ์ไร้ค้าง จาก สาธารณรัฐประชาชนจีน มาปลูก และคัด เลือกต้นที่มีลักษณะทรงต้นพุ่ม ขนาดฝักสั้น สีเขียวอ่อน ผิวเรียบ สามารถ เจริญเติบโตได้ดีในฤดูหนาว มาปลูกในปี 2541 แล้วคัดเลือกต้นที่มีลักษณะเด่น นำมาทำการผสมข้ามกับ ถั่วฝักยาวไร้ค้างพันธุ์ มข.25 ซึ่งเป็นพันธุ์เดิมของมหาวิทยาลัย ที่ปรับปรุงพันธุ์โดย รศ.ดร.สนิท ลวดทอง สายพันธุ์ดังกล่าวมีลักษณะเด่นคือ ทรงพุ่ม ฝักยาว เนื้อหนา แต่ไม่ทนต่อโรคในฤดูหนาว ทำการปรับปรุงพันธุ์เรื่อยมา กระทั่งได้สายพันธุ์ใหม่ที่มีลักษณะเด่นคือ สามารถเจริญเติบโต มีฝักสีเขียวนวล และยังมีรสชาติหวานกรอบ

การปลูกถั่วฝักยาว และการเพิ่มผลผลิตถั่วฝักยาว

เมล็ดถั่วที่เกษตรกรสามารถเก็บทำพันธุ์ในฤดูถัดไปได้

ให้ผลผลิตตลอดทั้งปี มีอายุการเก็บเกี่ยวยาวนาน ทนทานต่อโรคโคนเน่า โดยทีมวิจัยให้ชื่อถั่วฝักยาวสายพันธุ์นี้ว่า “หยกขาว” ที่มีผลผลิตเฉลี่ยอัตรา 25 กก./ไร่ ก่อนเก็บเกี่ยวผลผลิต และให้หลังการเก็บเกี่ยวทุกสัปดาห์ อัตรา 5-10 กก./ไร่ และเพื่อให้ได้ผลผลิตต่อไร่ที่ดี ทีมวิจัยจะอบรมเกษตรกรที่สนใจทั้งในเรื่องการเตรียมดิน การปลูก การดูแลรักษา และวิธีการเก็บ เกี่ยวที่ เกษตรกรต้องคัดเลือกเพื่อเก็บทำพันธุ์ขยาย ควบคู่กับการ ส่งคืนเมล็ดพันธุ์ ให้กับทีมวิจัย เพื่อกระจายสู่เกษตรกรรายอื่น ต่อไป ถั่วฝักยาวพันธุ์หยกขาว นอกจากสามารถปลูกและให้ผลผลิตตลอดทั้งปีแล้ว ยังสามารถเก็บไว้ทำพันธุ์ขยายเพื่อปลูกในฤดูถัดไป ซึ่งเป็นการลดต้นทุนการผลิตในด้านเมล็ดพันธุ์ได้อีกทางหนึ่ง

ขึ้นทะเบียนชาวนา การปลูกถั่วฝักยาว