ข้าวเหนียวดํา

ข้าวสังข์หยด ปลูกในที่นาน้ำเค็ม กระบี่

เมื่อเอ่ยถึง ข้าวเหนียวดำ มักจะผูกพันกับวิถีชีวิตของคนไทยมายาวนาน ปัจจุบันงานวิจัยเรื่องข้าวเหนียวดำมีการพัฒนาไปอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง การค้าในตลาดทั้งภายในและต่างประเทศเริ่มมีการตื่นตัว หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนมีการวิจัยและพัฒนาการนำสารที่สกัดจากเยื่อหุ้มเมล็ดข้าวเหนียวดำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์มากมาย เช่น อุตสาหกรรมการประกอบอาหารคาว ขนมหวาน อาหารเสริมสุขภาพ เครื่องสำอาง เวชภัณฑ์ยา รวมถึงการใช้เมล็ดข้าวเหนียวดำมาประดิษฐ์เป็นของขวัญที่ระลึก หรือเพื่อประดับตกแต่งบ้านเรือน

ข้าวเหนียวดํา organic rice thailand

โครงการวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวนาสวนนานํ้าฝนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้เล็งเห็นความสำคัญของการใช้ประโยชน์ข้าวเหนียวดำ เพื่อสนับสนุนการผลิตข้าวเหนียวดำพันธุ์ดีของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่ศูนย์วิจัยข้าวชุมแพ ได้ริเริ่มดำเนินงานศึกษาพันธุ์ข้าวเหนียวดำพื้นเมืองสำหรับทำข้าวหลามซึ่งเป็นสินค้า OTOP ของอำเภอชุมแพ จนถึงปัจจุบันได้ข้าวเหนียวดำพันธุ์ดีจำนวน 7 พันธุ์ ที่มีผลผลิตเฉลี่ย 417 กิโลกรัมต่อไร่ ความสูงเฉลี่ย 154 เซนติเมตร จำนวนรวงเฉลี่ย 10 รวงต่อกอ มีวันออกดอกอยู่ระหว่าง 15 ถึง 30 ตุลาคม มีความต้านทานต่อโรคไหม้อยู่ในเกณฑ์ดี และมีเปลือกเมล็ดสีฟางถึงสีดำ พันธุ์ข้าวเหล่านี้สามารถส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกทั้งในฤดูนาปีและมีบางสายพันธุ์ที่ไม่ไวต่อช่วงแสงสามารถปลูกนอกฤดูหรือใช้เป็นพืชร่วมระบบกับพืชอื่นๆเพื่อเพิ่มเสริมรายได้ให้แก่เกษตรกร

ข้าวเหนียวดำ หลากประโยชน์ หลายแนวคิด

ข้าวเหนียวดํา organic rice thailand

เมล็ดข้าวเหนียวดำ มีสารสำคัญชื่อ แกมมา-โอไรซานอล (gamma oryzanol) ซึ่งมีคุณสมบัติในการต้านการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชัน (antioxidant) สามารถลด cholesterol, triglyceride และเพิ่มระดับของ high density lipoprotien (HDL) ในเลือด มีผลต่อการทำงานของต่อมใต้สมอง ยับยั้งการหลั่งกรดในกระเพาะอาหารและการรวมตัวของเกล็ดเลือด ลดนํ้าตาลในเลือดและเพิ่มระดับของฮอร์โมนอินซูลิน ของคนเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และแอนโทไซยานิน (anthocyanin) ซึ่งมีคุณสมบัติในการต้านการเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชัน ช่วยการหมุนเวียนของกระแสโลหิต ชะลอการเสื่อมของเซลล์ร่างกาย โดยเฉพาะ แอนโทไซยานิน ชนิดที่พบในข้าวสีม่วงกลุ่มอินดิก้า ซึ่งรวมถึงข้าวกํ่าไทย คือ cyanindin 3-glucoside มีคุณสมบัติในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งปอด สารสกัดในข้าวเหนียวดำ ยังมีคุณสมบัติช่วยสร้างเม็ดเลือดแดง สร้าง “วิลไล” ในผนังลำไส้เล็กซึ่งเป็นส่วนที่ยื่นออกมาเพื่อดูดซึมสารอาหาร ทำให้ร่างกายสามารถดูดซับสารอาหารได้มากขึ้น ส่งผลให้ร่างกายเจริญเติบโตและแข็งแรงยิ่งขึ้น

จากการวิเคราะห์หาปริมาณสารอาหารและแร่ธาตุที่สำคัญในเมล็ดข้าว พบว่า เมล็ดข้าวกล้องสีดำและแดงมีประสิทธิภาพในการต้านอนุมูลอิสระสูงมากเมื่อเทียบกับเมล็ดข้าวกล้องสีขาว โดยที่ประสิทธิภาพในการต้านอนุมูลอิสระขึ้นอยู่กับปริมาณสารประกอบฟีนอลิคในเมล็ดข้าว

สรรพคุณทางยาของข้าวเหนียวดำ

สารแกมม่า-โอไรซานอล จะช่วยกระตุ้น Growth Hormone ทำให้ร่างกายทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ร่างกายจึงสร้างภูมิต้านทานต่อโรคต่างๆ หรือบำบัดอาการของโรคเรื้อรังต่างๆ ด้วยตัวเอง โดยเฉพาะโรคที่เกี่ยวกับความเสื่อม ต้านมะเร็ง อัมพฤกษ์ โรคหัวใจ ความดันโลหิต ลดคลอเรสเตอรอล เส้นเลือดตีบ โรคเก๊าท์ ไมเกรน ลดความเครียด ช่วยให้นอนหลับ แก้ปัญหาวัยทอง ปวดประจำเดือน และสมรรถภาพเพศชาย ในต่างประเทศได้มีการนำสาร GABA (aminobutyric acid) ที่พบในข้าวกล้องงอก มาใช้ในวงการแพทย์ เพื่อรักษาโรคเกี่ยวกับประสาท เช่น โรควิตกกังวล โรคนอนไม่หลับ และ โรคลมชัก เพราะสาร GABA หรือ กรดแกมมามิโนบิวทิริก จัดอยู่ในกลุ่มกรดโปรตีนที่ช่วยบำรุงเซลล์ประสาท ทำให้สมองเกิดการผ่อนคลาย ป้องกันการทำลายสมอง ซึ่งเป็นสาเหตุของโรคสูญเสียความทรงจำ หรืออัลไซเมอร์ ซึ่งพบวิธีการเตรียมข้าวกล้องงอกแบบใหม่ คืองอกทั้งเปลือก ทำให้ได้สาร GABA สูงขึ้น โดยพันธุ์ข้าวมะลิแดง ให้สาร GABA สูงที่สุด (12 มิลลิกรัม ต่อ100 กรัมนํ้าหนักแห้ง)

ข้าวเหนียวดํา organic rice thailand

นอกจากนี้ ตามภูมิปัญญาท้องถิ่นเชื่อว่าข้าวเหนียวดำเป็นสมุนไพรสามารถใช้รักษาโรคได้หลายชนิด เช่น โรคตกเลือดในสตรี โรคท้องร่วง โรคผิวหนัง เช่น โรคหิด

ประกอบอาหารด้วยข้าวเหนียวดำ

ข้าวเหนียวดำ นอกจากใช้รับประทานเป็นข้าว กับอาหารหลากหลายชนิดของชาวอีสาน เช่น ส้มตำ ไก่ย่าง ฯลฯ หรืออาหารของชาวเหนือ เช่น นํ้าพริกหนุ่ม ไส้อั่ว ฯลฯ แล้ว ยังสามารถดัดแปลงเพื่อทำอาหารคาวหวานได้อีกหลายชนิด เช่น ข้าวเหนียวดำนึ่งนม โดยนำข้าวเหนียวดำและข้าวเหนียวขาวผสมกันอย่างละครึ่ง แช่ทิ้งไว้ข้ามคืนแล้วนำมานึ่งประมาณ 10 นาที เปิดฝาแล้วเอานมสดมาพรมๆ ให้ทั่ว ปิดฝาแล้วนึ่งต่อ 20 นาทีหรือดูจนข้าวเหนียวนิ่มดี แล้วยกลงมาใส่หม้อใส่นมจืดซึ่งผสมกับเกลือไว้ คลุกให้ทั่ว นำผ้าขาวบางคลุมปากหม้อปิดฝาพักไว้สักครู่ จะได้ข้าวเหนียวดำนึ่งนมที่หอมอร่อย

คัดมาจาก บทวิจัยเรื่อง ข้าวเหนียวดำ หลากประโยชน์ หลายแนวคิด เสริมเศรษฐกิจไทยสู่สากล ของ จรัญจิต เพ็งรัตน์ สุวัฒน์ เจียระคงมั่น / organic rice thailand