เกษตรอินทรีย์แบบพอเพียง

เริ่มต้นการปลูกยางพารา

เห็นพี่ๆ และลุงป้าน้าอาที่รู้จักกันมานมนาน หันมาทำ เกษตรอินทรีย์ กันแล้ว ก็เริ่มดีใจและยินดีเป็นอย่างยิ่ง และรับรู้ได้ถึงความรู้สึกในปัจจุบันว่า พวกเค้าทั้งหลายนั้นเริ่มจะมีความสุขและมีความหวังมากกว่าตอนเริ่มจัดการกับการทำเกษตรอินทรีย์แบบพอเพียงใหม่ๆ แม้ในช่วงแรกจะต้องทนแบกรับภาระหนี้สินอยู่บ้าง กับปัญหาคือมีรายได้ไม่พอรายจ่าย เนื่องจากผลผลิตที่ได้ยังไม่มีคุณภาพ และได้ไม่มากเหมือนกับระบบเดิม เป็นมาประมาณสามปีเต็มๆ

แต่โชคยังดีที่ยังมีแหล่งเงินทุนอื่น คือการทำเกษตรผสมผสาน คือปลูกหลายอย่างในพื้นที่เดียวกัน อย่างที่นา 1 ไร่ หลังเก็บเกี่ยวข้าวที่ให้ผลผลิตเต็มที่จากระบบเคมีเดิมๆ เสร็จสิ้น ก็ปล่อยเป็ดลงทันที ซึ่งกินระยะเวลากว่า 4 เดือนก่อนเป็ดจะโตเพื่อจำหน่าย หลังจากนั้น ที่นาอาจรกไปด้วยหญ้าและข้าวที่ตกหล่นระหว่างเก็บเกี่ยว

โชคยังดีหน่อยที่ดินยังพอมีแร่ธาตุอยู่บ้างด้วยการปล่องน้ำเข้าท่วมตอซัง แทนการเผาตอซังแบบเดิม 4 เดือนแรกจะไม่ได้ผลผลิตในรูปแบบข้าวเปลือกเลย และจะไม่ได้ไปอีกเกือบปี เพราะแปลงนานี้จะถูกทิ้งบ่มเพาะดินให้ดีไปอีกหลายเดือน แต่จะได้ผลผลิตในแบบของเป็ดแทน แม้จะไม่ได้ราคามากนักเนื่องจากการเติบโตเป็นเป็ดไล่ทุ่งจะไม่ได้ขนาดที่เท่ากันทุกตัว มากบ้างน้อยบ้างแต่ก็พอมีรายได้ ดีกว่าดับหายไปกับการเปลี่ยนแปลงระบบเคมีไปเป็นเกษตรอินทรีย์

ด้วยความรู้เดิมๆ อาจไม่เทียบเท่ากับ ปราชญ์ชาวบ้าน อย่างบางท่านที่เชี่ยวชาญด้านเกษตรอินทรีย์ แต่ก็ถือว่า เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีอีกหนึ่ง แม้จะเป็นเพียงจุดเล็กๆ ในสังคมที่แทรกไปด้วยระบบการทำเกษตรแบบเดิมๆ

เกษตรอินทรีย์แบบพอเพียง

ที่นาลุงๆ ป้าๆ รวมกันแล้วก็หลายไร่อยู่ แต่ก็มีการจัดแบ่งสันปันส่วน ไม่ทำนาแบบเดิมอีก แต่เปลี่ยนจากการขุดนา 1 ใน 4 ส่วนเป็นบ่อปลา ทำตามตำรา เกษตรพอเพียง 1 ไร่ เป๊ะๆ แม้อัตราส่วนอาจไม่ถูกต้องแต่ด้วยความรู้สึกคือว่า มันควรจะไปรอด ในบ่อนั้นมีความลึกไม่มาก ประมาณว่าเลี้ยงปลาได้ก็แล้วกัน และเป็ดก็ได้น้ำในส่วนนั้น ในระยะเวลาจนกว่าเป็ดจะโตก็ได้ขายทั้งปลาทั้งเป็ดไปด้วยกัน ซึ่งในบ่อก็มีทั้งปลานิล ปลาดุก ปลาช่อน ปลาหมอ ปลาทับทิบ สารพัดปลาที่จะเอามาเป็นอาหาร ฤดุไหนน้ำเยอะ ช่วง ปลายๆ กันยายน – ธันวาคม ก็ช่วยกันวิดบ่อก่อนน้ำจะมา เพื่อเอาปลาเอาหอยมาขายมากิน วางแผงขายกันในตลาดใกล้บ้าน รายได้ก็พออยู่ได้ น้าหลายคนก็ดูเหมือนจะพอใจ เพราะเมื่อก่อนเกี่ยวแต่ข้าว ไม่เคยได้จับปลาแบบนี้กันซักเท่าไหร่

เกษตรอินทรีย์แบบพอเพียง

หลังจากจัดการกับบ่อปลาเสร็จไม่นาน อาทิตย์ต่อมาน้ำก็เอ่อล้นท่วมบ่อ ปลาจากทุ่งก็จับจองเนื้อที่เป็นแหล่งที่อยู่ คิดไปได้ว่าแม้จะวิดน้ำออกจากบ่อแล้ว น้ำก็ไม่หายไปไหน ต้นฤดูกาลหน้าก็น่าจะพอมีน้ำทำเกษตรได้อีกนาน ไม่เดือดร้อนเรื่องน้ำท่วมบ่อเพราะจัดการไปเป็นอันดับแรกก่อนแล้วหลังจากเก็บเกี่ยวข้าว

หน้าน้ำ น้ำท่วมมาก ก็คงต้องปล่อยให้นาจมน้ำไปพร้อมกับตอซังเน่าเพื่อเป็นปุ๋ยไปอีก รวมๆ แล้วก็อาจถึงปี ที่แทบจะไม่มีรายได้จากข้าวเปลือกเลย แต่สิ่งที่ได้ทดแทนก็คือ ความสุขที่ญาติๆ ที่ไม่ค่อยได้คุยกันนักกลับมานั่งคุยกันในวันจับปลาจับเป็ดเพื่อเอาไปขายที่ตลาด ความสุขเล็กๆ บนใบหน้าที่เปื้อนยิ้มทุกครั้ง เมื่อเอ่ยปากถามว่าเป็นอย่างไรกันบ้าง…

เมื่อรู้แน่ชัดแล้วว่าน้ำจะลดลงอีกในเวลาไม่นาน ก็เริ่มหว่านเมล็ดพันธุ์ที่เป็นตระกูลถั่ว ไม่ว่าจะเป็น อัญชัญ ปอเทือง เพื่อให้เมล็ดทันงอกและเพื่อจะบำรุงดินในอีก 3 เดือนข้างหน้า รวมทั้งยังมี ผักสวนครัว ที่ไม่ต้องมีรั้วก็หากินได้ อีกมากมาย เป็นวิถีแบบพอเพียงที่ยั่งยืน หากใครไม่อยู่ในสถานการณ์แบบนี้จะไม่รู้สึกหรอกว่า มีความสุขแค่ไหน ปัญหาที่เหลือคือหนี้สิน อย่างน้อยก็ได้รับการผัดผ่อน ไม่ใช่จะไม่จ่ายเลย แต่จ่ายบ้าง เพียงแต่ไม่เยอะเหมือนเมื่อก่อน

การปลูกหัวผักกาดแดง อร่อย ให้คุณค่า

การแบ่งสรรปันส่วนนากว่า 10 ไร่ ที่มีบ่อปลา แปลงผัก ไม้ทีให้ผลผลิตตามฤดูกาล และนาข้าว ให้สามารถทำผลผลิตได้เทียบเท่ากับการทำนาข้าวอย่างเดียวที่ให้ผลผลิตเกวียนนึงก็เหยียบหมื่นบาท ให้อยู่ได้อย่างไรนั้น ไม่มีสูตรสำเร็จและคู่มือที่ตายตัว บ้างก็ว่าให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้ บ้างก็ว่าให้ลองทำนั่นทำนี่ แต่ระยะเวลาที่ดอกเบี้ยและหนี้สินรุมเร้า เกษตรกรคนไหนบ้าง ที่จะมีเวลาหยุดรอและหยุดคิด ในเมื่อปากต้องกิน ท้องต้องอิ่ม

เกษตรอินทรีย์ กับระบบ Symbiosis

ระยะเวลากว่า 3 ปี ที่ลองผิดลองถูก บัดนี้ ลุงป้าน้าอา ได้กลายเป็นเกษตรกรอินทรีย์เต็มขั้น แม้จะไม่มีผลผลิตมาเป็นมาตรฐานและวางขายตามท้องตลาดเพื่อเป็นหลักฐานยืนยันกับใคร แต่ชีวิตก็มีความสุขไม่มีหนี้สิน อยู่กับชีวิตที่พอเพียงพร้อมหน้าลูกหลาน เท่านี้ก็เพียงพอแล้วไม่ใช่หรือ

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ