เมื่อชาวนาตั้งราคาข้าวขายเอง

เมื่อชาวนาจะตั้งราคาข้าวขายเอง

จากบทความเรื่อง เมื่อชาวนาลุกขึ้นมาสร้างตลาดเอง ทำให้ได้ข้อคิดหลายเรื่องเกี่ยวกับ ชาวนาไทย และนึกย้อนกลับไปถึงเรื่องของนาข้าวอินทรีย์และการเกษตรอินทรีย์ทั้งหลาย ทำให้ได้รับคำตอบที่ว่า ทำไมชาวนาไทย ถึงยังคงหนีไม่พ้นกับคำว่า ยากจน เสียที ชาวนาขายข้าว แต่ข้าวไม่ได้ราคา เป็นปัญหาของใคร ผิดที่เกษตรกร หรือผิดที่ใคร เพราะปัญหานี้เป็นปัญหาที่ยังคงแก้ไม่ตกในทุกยุคสมัยในประเทศเรา เมื่อรายได้จากการขายข้าวไม่มากพอเลี้ยงปากท้อง รายได้ไม่คุ้มกับต้นทุนและความเสี่ยงอื่น จึงเป็นสาเหตุสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้ชาวนาส่วนใหญ่ในประเทศไทย ยังติดอันดับกลุ่มคนจนที่สุดของประเทศ

ไม่แค่เพียงชาวนา เกษตรกรอื่นก็มีลักษณะที่คล้ายคลึงกัน คือต้นทุนสูง ผลผลิตมาก แต่ขายไม่ได้ราคา แต่พอไปสำรวจตลาดราคาสินค้าเกษตร ราคากลับพุ่งสูงขึ้นจนผู้บริโภคแทบกระอัก ราคาสินค้าเกษตรในประเทศแพง ราคาข้าวที่ขายในประเทศแพง แต่ทำไมเกษตรกรไทยถึงยังคงยากจนอยู่ ปัญหานี้อีกกี่ปีถึงจะได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง ต้นเหตุมาจากใคร เราก็รู้ๆ กันอยู่

ชาวนาจำนวนมากพยายามแก้ไขปัญหาของตนเองให้หลุดพ้นวงจรนี้ โดยเริ่มจากการลดต้นทุนการผลิต ปรับเปลี่ยนวิธีทำนาให้มีต้นทุนน้อยลง งดใช้สารเคมีและปุ๋ยราคาแพง หันมาใช้ปัจจัยที่หน่วยงานต่างๆ แนะนำ ผลิตเองหรือหาได้เองจากในแปลงนาและชุมชนท้องถิ่น เริ่มแรกผลผลิตจะลดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัดจนหลายกลุ่มท้อหมดสิ้นความหวังว่าไปไม่รอดจนต้องกลับไปใช้ระบบเก่า แต่หากเกษตรกรบางกลุ่มก็ผ่านพ้นช่วงเปลี่ยนผ่านนี้ไปได้ ระบบใหม่เริ่มเข้าที่เข้าทาง ผลผลิตก็กลับพัฒนาดีขึ้นเรื่อยๆ โดยต้นทุนลดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด จากล้มลุกคลุกคลานก็แปรเปลี่ยนเป็นยืนได้ ลุกขึ้นเดินได้ วิ่งได้ ได้ผลผลิตข้าวที่มีคุณภาพและปลอดภัยกับทั้งชาวนาและผู้บริโภคมากขึ้น ทำให้ชาวนาไทยกลุ่มนี้ สามารถยืนหยัดและสร้างตลาดเองได้ ขายเองได้ ส่งออกเองได้ โดยไม่ง้อคนกลางอีกต่อไป ตัวอย่างเช่น กลุ่ม ข้าวคุณธรรม

เมื่อชาวนาจะตั้งราคาข้าวขายเอง

ปัญหาการนำเสนอสินค้าข้าวอินทรีย์ที่ผลิตได้นั้น หลายสาเหตุที่ชาวนามักพบเจอคือ ผลผลิตข้าวที่ผลิตขึ้นอย่างปลอดภัยนั้น หากเมื่อนำไปขายในตลาดระบบปกติ กลับไม่ได้ถูกตีตรา หรือให้คุณค่าความแตกต่างไปจากข้าวที่ผลิตในระบบสารเคมีทั่วไป

ทำให้เกษตรกรไทยยังคงขายผลผลิตได้ราคาต่ำในหลายพื้นที่ จึงเกิดแนวทางในการแก้ปัญหาอย่างถูกจุดด้วยการหันกลับไปมองปัญหาของตนเอง โดยเฉพาะในด้านการตลาด เนื่องจากสินค้ามีคุณภาพอยู่แล้ว แต่ไม่มีการรับรองจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เริ่มแรกขายกันตามมีตามเกิด เมื่อราคาไม่ได้อย่างใจนึก จึงต้องสร้างตลาดกันเอง โดยการสร้างช่องทางการตลาดข้าวทางเลือกที่ต่างไปจากช่องทางตลาดเดิม เน้นจุดเด่นของผลิตภัณฑ์ให้ชี้ชัด เช่น การขายตรงระหว่างชาวนากับผู้บริโภค การขายข้าวที่แปลงนา การขายข้าวในผู้บริโภคระบบบอกรับสมาชิก การขายข้าวให้กับคนกลางผ่านระบบการค้าที่เป็นธรรม การขายข้าวในพื้นที่ตลาดเฉพาะสำหรับสินค้ารักษาสิ่งแวดล้อม

ต่อไปจะหมดยุคพ่อค้าคนกลางหรือระบบกดขี่ข่มเหงชาวนาไทยกันแล้ว แต่กว่าจะถึงตอนนั้น ขอให้กัดฟันสู้ให้ถึงที่สุด ถึงวันนั้นจะเป็นทางรอดของเกษตรกรไทยทุกกลุ่ม

อ้างอิงที่มา เมื่อชาวนาลุกขึ้นมาสร้างตลาดเอง ของ ศจินทร์ ประชาสันติ์ และคณะ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) sathai.org

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ