ปลูกผักกินเองในเมือง ปลอดภัยแค่ไหน

ปลูกผักกินเองในเมือง ปลอดภัยแค่ไหน

หากเราจะเลือกกินผักที่ปลูกในเมือง แทนที่จะไปซื้อหาตามแหล่งตลาดสดหรือในซูเปอร์มาเก็ตนั้น ผักที่ได้จะปลอดภัยจริงหรือ เป็นคำถามที่หลายๆ คนก็ยังคงสงสัยว่า ในเมืองมีผักปลูกไว้จำหน่ายด้วยหรือ จะปลอดภัยแค่ไหนกับสารเคมีและอื่นๆ ทั้งควันรถทั้งมลพิษ แม้ว่าจะไม่ได้ใส่เข้าไปตรงๆ ในดินปลูกแต่ ผักอาจได้รับผลกระทบกับสภาพแวดล้อมในเมืองได้ และอาจมีผลกระทบต่อผู้บริโภคได้

ดูเหมือนว่าความสนใจเรื่องการปลูกผักในเมืองจะพุ่งสูงขึ้นเรื่อยๆ เช่นเดียวกับความสงสัยที่ค้างคาใจของใครหลายคนว่าปลูกผักกินเองในเมืองปลอดภัยจากยาฆ่าแมลง แต่จะปลอดภัยจากมลพิษต่างๆ ที่มีอยู่รอบตัวของคนในเมืองจริงหรือ?? ลองมาหาคำตอบกันดู จากในสิ่งที่หลายคนเป็นกังวลมากที่สุดสำหรับการปลูกผักในเมือง ก็คือ เรื่องของสารตะกั่ว ซึ่งมาจากควันพิษของรถยนต์ และอาจไปเกาะอยู่ตามพืชผักที่เราปลูก รวมถึงการปนเปื้อนสารตะกั่วในดิน หากอยู่ในบริเวณที่เป็นแหล่งโรงงานอุตสาหกรรม หรืออยู่ในย่านที่การจราจรคับคั่ง ซึ่งพืชอาจดูดซับเข้าไปสะสมอยู่ในตัว และเมื่อเรามารับประทาน ก็อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพตามมาได้ เรียกว่าหนีเสือปะจระเข้นั่นเอง

อันที่จริง คงต้องบอกว่าไม่ใช่เรื่องผิดอะไร ที่เราผู้อยู่ในเมืองท่ามกลางมลพิษเหล่านี้จะรู้สึกเป็นกังวล แต่สำหรับในต่างประเทศ เรื่องนี้ก็เป็นเรื่องที่เขาให้ความสำคัญไม่น้อยเช่นกัน จนถึงขนาดมีการทำวิจัยออกมาให้เห็นอย่างชัดเจนไปเลย โดยงานวิจัยที่อยากจะนำมาเล่าให้ฟังนี้ ทำขึ้นโดยมหาวิทยาลัย Cornell แห่งเมืองนิวยอร์ค โดยเขาได้นำเอาดินในบริเวณที่พบว่ามีการปนเปื้อนมาทดลอง รวมถึงได้นำเอาตัวอย่างจากแปลงเกษตรในเมืองหลายแห่งมาร่วมทดลองด้วย

ปลูกผักกินเองในเมือง ปลอดภัยแค่ไหน

จากการศึกษาวิจัยได้พบว่า หากนำผักกาดที่ปลูกในดินที่ไม่มีการปนเปื้อนของสารตะกั่ว และไปปลูกไว้ในบริเวณที่ได้รับควันพิษจากรถยนต์มากๆ ผักกาดที่ได้นั้นก็จะตรวจพบสารตะกั่วตกค้างอยู่ มากกว่าผักที่ปลูกในที่ที่ไม่ได้รับควันพิษจากรถยนต์

แต่จากการทดลองเพิ่มเติม โดยตรวจวิเคราะห์ปริมาณสารตะกั่วที่ตกค้างในผัก หลังจากนำผักมาล้าง เขาพบว่าหากนำผักมาล้างด้วยน้ำเปล่า จะสามารถลดปริมาณสารตะกั่วที่เกาะอยู่ตามใบออกไปได้เล็กน้อย และหากล้างด้วยน้ำเปล่าผสมกับน้ำส้มสายชู 1 % จะสามารถลดปริมาณสารตะกั่วลงได้มากในระดับที่ปลอดภัย บทความ ใช้เกลือล้างผักไม่ปลอดภัย ดังนั้นจึงอาจสรุปได้ว่า

ผักที่ปลูกอยู่ในที่ที่มีควันพิษมากๆ นั้นมีสารตะกั่วที่ตกค้างอยู่ตามใบ แต่สามารถที่จะล้างออกได้ง่าย และกินได้อย่างปลอดภัยหายห่วงโดยไม่มีผลกระทบต่อร่างกายใดๆ

แต่อย่างไรก็ตาม หากจำเป็นต้องปลูกผักในบริเวณที่อยู่ใกล้ถนนที่มีการจราจรคับคั่งจริง ก็ควรเลือกที่ปลูกให้ไกลจากริมถนนให้มากที่สุด และหากเป็นไปได้ก็ควรทำรั้วกั้น เพื่อช่วยกรองมลภาวะทางอากาศลงได้ และงานวิจัยชิ้นนี้ยังได้ศึกษาเรื่องผลกระทบของสารตะกั่วที่ตกค้างในดิน ต่อพืชผักที่ปลูกด้วย ผลการศึกษาพบว่า หากในดินมีการปนเปื้อนของสารตะกั่วในปริมาณที่มากพอ พืชที่ปลูกก็สามารถดูดสารตะกั่วเข้าไปสะสมอยู่ในตัวได้ โดยเฉพาะพืชผักจำพวก พืชหัว อย่างแครอท หัวไช้เท้า และผักใบต่างๆ แต่ที่น่าสนใจคือ พืชผักจำพวกที่ให้ผล อย่างมะเขือเทศ ถั่วฝักยาว มะเขือยาว พริกไทย ข้าวโพดนี้ จะไม่พบสารตะกั่วตกค้างอยู่เลย

ปลูกผักกินเองในเมือง ปลอดภัยแค่ไหน

นอกจากชนิดของพืชผักที่ปลูกแล้ว ยังมีปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องอีกโดยหนึ่งในปัจจัยที่สำคัญและส่งผลต่อปริมาณสารตะกั่วที่พืชจะดูดซับขึ้นไป ก็คือเรื่องของความอุดมสมบูรณ์ของดิน โดยเขาพบว่าผักกาดที่ปลูกในดินที่มีอินทรีย์วัตถุน้อย จะดูดซับสารตะกั่วเข้าไปมากกว่าผักกาดที่ปลูกในดินที่มีอินทรีย์วัตถุอยู่มากถึง 25 % ที่สำคัญ หากในดินมีอินทรียวัตถุมากกว่า 40-50 % พืชผักที่ปลูกจะไม่ดูดซับสารตะกั่วเข้าไปเลย แม้ว่าจะตรวจพบว่าดินมีการปนเปื้อนสารตะกั่วอยู่มากก็ตาม เรียกว่าหากดินดี พืชผักก็ปลอดภัย คนกินก็ปลอดภัย แต่ถ้ารู้สึกเป็นกังวลใจมากนัก ก็แนะนำให้เลือกปลูกผักชนิดกินผล แทนผักที่กินหัว และผักใบ หรืออีกทางเลือกหนึ่งก็คือแนะนำให้ปลูกผักในภาชนะ หรือในแปลงที่ก่อขึ้นใหม่ และใช้ดินที่ปลอดภัยจากการปนเปื้อนแทน

สิ่งสำคัญที่ทำได้ง่าย และไม่ควรมองข้ามไป เพื่อให้คุณกินพืชผักที่คุณปลูกเองได้อย่างสบายใจ ก็คือการล้างทำความสะอาดพืชผักอย่างดีทุกครั้งก่อนกิน ไม่ให้มีเศษดินติดอยู่แม้แต่น้อย โดยแนะนำว่าให้ล้างด้วยน้ำผสมกับน้ำส้มสายชู 1% หรือล้างด้วยน้ำยาล้างผักชีวภาพ หากเป็นผักใบก็ควรล้างผ่านน้ำทุกใบให้สะอาดก่อนนำไปปรุงอาหารด้วย หากเป็นผักกินหัว ก็ควรล้างดินออกให้หมด ปอกเปลือกก่อนกิน เพราะสารพิษมักจะตกค้างอยู่ที่เปลือกผิวเป็นส่วนใหญ่

ขณะทำสวนก็ควรจะหลีกเลี่ยงการกิน หรือดื่มเครื่องดื่มทุกชนิดด้วย และอย่าลืมล้างทำความสะอาดมือและเสื้อผ้าอย่างดีหลังจากทำสวน เพราะอย่าลืมว่าสารพิษเหล่านี้อาจเข้าสู่ร่างกายเราได้โดยตรงเช่นกัน ที่สำคัญ ซื้อผักมากินก็ควรล้างทำความสะอาดก่อน แม้ว่าจะซื้อจากแหล่งที่มั่นใจแค่ไหนก็ตาม แต่เราก็ไม่ได้รู้ว่า ผักเค้าปลอดภัยจริงหรือไม่ บทความ เกษตรปลอดสารพิษ ปลอดภัยแค่ไหน

อ้างอิง organicgardening (“Lead in Urban –grown Vegetables” ; Cornell University Cooperative Extension of Schenectady County / “Growing and Eating Fruits and Vegetables in The Newhall Neighborhood of Hamden”; CT Department of Public Health)

ที่มาข้อมูล สวนผักคนเมือง

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ