พืชผักสวนครัว ออดิบ หรือ คูน

ออดิบ หรือ คูน ผักพื้นบ้าน สวนครัวที่กินได้อร่อย

ไม่ว่าจะเป็น เอาะดิบ หรือ ออดิบ หรือ อ้อดิบ หรือ คูน หรือ ตูน ล้วนเป็นพืชชนิดเดียวกัน และเป็นพืชผักสวนครัวที่มักอยู่คู่กับวิถีชาวใต้เสมอมา ออดิบเป็นพืชตระกูลบอนชนิดหนึ่งที่นำมารับประทานได้ มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ว่า Colocasia indica Hassk., Colocasia gigantea Hook.f. ซึ่งภาษาท้องถิ่นทางภาคใต้ เรียกว่า เอาะดิบ ออดิบ หรือ ออกดิบ ทางภาคกลาง เรียก คูน และทางภาคเหนือเรียก กระดาดขาวหรือตูน

เพราะเป็นทั้งผักเหนาะ จิ้มกับน้ำชุบ (น้ำพริกกะปิ) หรือใช้แกงส้มก็หรอยอย่างแรง ผักที่มีลักษณะคล้ายบอนที่รับประทานได้นี้ หากนำยอดอ่อนกับก้านใบมาเป็นอาหาร รับประทานกันสดๆ ได้รสหวาน กรอบเย็น หรือปรุงเป็นอาหารจานต่างๆ ได้อร่อยมาก ใบอ่อนนำมาลวก ตำให้เละ ใช้เป็นแกงแทนแกงขี้เหล็กก็ยังได้ เรียกว่า แกงใบออดิบ ผักชนิดนี้มีคุณสมบัติดูดซับเครื่องปรุงรสได้อย่างดี รับประทานกันทั่วทุกถาค ภาคเหนือและภาคอีสานนิยมรับประทานกันมาก แต่ละท้องถิ่นมีชื่อเรียกคูนแตกต่างกัน ทางเหนือเรียก “ตูน” ภาคกลางเรียก “คูน” ทางใต้เรียกว่า “ออดิบ” “ออกดิบ” หรือ “เอาะดิบ” นั่นเอง

ส่วนของคูน หรือออดิบนั้น ที่นิยมนำมาทำอาหารคือยอดอ่อนและก้านใบ ก้านใบต้องเลือกที่อวบอ้วนเต็มที่ เอามาลอกเปลือกเขียวที่หุ้มออก ตัดมาแล้วรับประทานทันทีจะหวาน กรอบอร่อย หรือนำไปแช่น้ำแข็งเย็นๆ ยิ่งอร่อยๆ เป็นผักสดรับประทานกับส้มตำรสจัด น้ำพริก ลาบ หรือยำก็ได้ นอกจากนี้ยังนำไปปรุงเป็นอาหารจานต่างๆ เช่น ทำเป็นแกงส้มใส่ปลา ใส่ในแกงแค ทำเป็นแกงกะทิ

ออดิบ หรือ คูน ผักพื้นบ้าน สวนครัวที่กินได้อร่อย

ใบออดิบปริมาณ 100 กรัม ให้ พลังงานเพียง 9 แคลอรี มีเส้นใย 0.8 กรัม แคลเซียมสูงถึง 115 มิลลิกรัม ฟอสฟอรัส 30 มิลลิกรัม เหล็ก 1.3 มิลลิกรัม วิตามินเอ 213 I.U. วิตามินบี 1 0.03 มิลลิกรัม วิตามินบี 2 0.01 มิลลิกรัม ไนอาซีน 0.4 มิลลิกรัม วิตามินซี 6 มิลลิกรัม

ใบของออดิบจะมีใบขนาดค่อนข้างเล็ก และบางกว่าบอนและโหราต่างๆ มีสีเขียวอ่อนกว่ามาก ก้านใบของออดิบมักจะมีสีนวลขาว หากสังเกตุไม่เป็นจะกลายเป็นการกินบอนพิษไปโดยปริยาย ทำให้เกิดโทษได้ โดยกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ก็ออกมาเตือนประชาชนให้ระมัดระวังการบริโภคพืชบางชนิด เพราะอาจมีพิษเป็นอันตรายต่อระบบทางเดินอาหาร ควรสังเกตให้ดีก่อนนำมารับประทาน หากไม่แน่ใจปรึกษา ผู้รู้หรือหาข้อมูลเพิ่มเติมจากเว็บไซต์ศูนย์ข้อมูลพืชพิษ เพื่อป้องกันก่อนเกิดอันตราย

วิธีสังเกตความแตกต่างระหว่าง พืชตระกูลบอนชนิดที่รับประทานได้ (ออดิบ) และชนิดที่รับประทานไม่ได้ (โหรา) คือ

  • โหรามีลักษณะใบที่ใหญ่ สีเขียวเข้มและหนากว่าใบของออดิบซึ่งมีขนาดค่อนข้างเล็กและบาง สีเขียวอ่อนกว่า ในส่วนก้านใบของ ออดิบจะมีสีขาวนวล ส่วนที่เห็นได้ชัดที่สุด คือ โหรามีก้านใบอยู่ริมขอบใบ แต่ออดิบมีก้านใบขยับจาก ขอบใบเข้าไปเล็กน้อย

อ้างอิงข้อมูล dmsc.moph.go.t / kasetporpeang.com / ภาพประกอบ bansuanporpeang.com

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ