ผลิตภัณฑ์ งานจักสาน จากคล้า

คล้า ผลิตภัณฑ์งานจักสาน แบบพอเพียง

ที่บ้านดอนข่า ตำบลทรายทอง อำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภูนั้น แต่เดิมแล้วสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่มักมีการทำการเกษตรกันมาก เพราะใกล้แนวเหนือเขื่อนอุบลรัตน์ มีระบบคลองส่งน้ำชลประทาน ด้วยสถานีสูบน้ำพลังงานไฟฟ้า บางพื้นที่มีน้ำบาดาล น้ำท่าอุดมสมบูรณ์ยิ่ง ประชาชนส่วนใหญ่ก็ยึดอาชีพหลักคือทำนา ทำไร่ ปัจจุบันมีรายได้หลายทางและหนึ่งในนั้นคือมีการรวมตัวกันเป็นกลุ่มจักสานบ้านดอนข่า เพื่องานจักสานกระติบข้าวจาก คล้า

คล้า หลายคนคงไม่คุ้นหูนักกว่าเป็นพืชแบบไหนชนิดใด ถึงสามารถสานเป็นเครื่องจักสารและทำกำไรให้แก่กลุ่มจักสารบ้านดอนข่าได้ ซึ่งนางลำพูน โชคบัณฑิต ประธานกลุ่มได้ให้ข้อมูลว่า กลุ่มจักสานบ้านดอนข่า ได้จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2545 ผลิตภัณฑ์เด่นของกลุ่มมี 6 ชนิด ได้แก่ กระติบข้าวที่ทำการจากคล้าขนาดต่าง ๆ กระเป๋าถือสตรี กระจาด ตะกร้า ชะลอมใส่ผลไม้ ถาดรองแก้วน้ำ ผอบลายขิด กระเป๋าสะพาย กระเช้า ในรูปแบบต่าง ๆ ได้รับใบรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชนจากสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดหนองบัวลำภู ในปี พ.ศ. 2547 ปัจจุบันมีเงินทุนหมุนเวียน 150,000 บาท

การที่กลุ่มจักสานบ้านดอนข่านำคล้ามาจักสานเป็นกระติบข้าวเป็นเพราะว่า สมัยก่อนการจักสานกระติบข้าวจะใช้ไม้ไผ่เป็นวัสดุในการผลิต ปรากฏว่ากระติบข้าวที่ใช้ไผ่สาน เป็นจุดอ่อน คือถูกความชื้นจะเป็นเชื้อราง่าย และปัจจุบันไม้ไผ่ก็หายาก ทางกลุ่มจึงมีความคิดปรับเปลี่ยนวัสดุจากไม้ไผ่เป็นต้นคล้าแทน เพราะทนทาน และเมื่อถูกความชื้นจะไม่เป็นเชื้อราดำ สามารถเก็บความร้อนได้นานกว่า กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรดอนข่าได้รับการยกย่องและเป็นที่ยอมรับของสาธารณชน เห็นได้จากการได้รับรางวัลภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย จากองคมนตรี รางวัลที่ 1 การแข่งขันการสานกระติบจากต้นคล้าระดับจังหวัดหนองบัวลำภู ในงานกาชาดจังหวัดหนองบัวลำภู รางวัลผลิตภัณฑ์คุณภาพ จากหนังสือพิมพ์เส้นทางผู้นำ รางวัลรองชนะเลิศ การสาธิตผลิตภัณฑ์ชุมชน ผลิตโอทอป 4 ดาว ปี พ.ศ. 2548 และรางวัลชนะเลิศอันดับที่ 2 การประกวดกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรระดับจังหวัดหนองบัวลำภู

งานจักสานจากต้นคล้า มีหลายกลุ่ม ดังที่ชุมชนกลุ่มจักสานต้นคล้า ตำบลทุ่งฝน อำเภอทุ่งฝน จังหวัดอุดรธานี ก็เช่นกัน โดย ผลิตภัณฑ์จักสานจากต้นคล้า ได้มีการพัฒนารูปแบบและประเภทผลิตภัณฑ์ออกตามลักษณะการใช้งานเช่น กระติบข้าว กระเช้าของขวัญ ถาดรองแก้ว แต่ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการถ่ายทอดจากบรรพบุรุษมาประสานกับความรู้และประสบการณ์ใหม่คือ กระเป๋าจากต้นคล้า ซึ่งมีอยู่หลายรูปแบบ เช่น แบบหิ้วสายเดี่ยว แบบหิ้วสายคู่ แบบสะพายสายสั้นแบบสะพายสายยาว ตัวกระเป๋าทรงตื้น และตัวกระเป๋าทรงลึก โดยมีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นคือความคงทน เหนียว มันวาว และสวยงามในตัวโดยไม่ต้องลงสี หรือแล็กเกอร์แต่อย่างใด

คล้า ผลิตภัณฑ์งานจักสาน แบบพอเพียง

การเลือกต้นคล้าสำหรับนำมาผลิตเป็นงานจักสาน โดยเลือกต้นที่แก่จัด อายุประมาณ 2 ปี หรือ ดูจากใบจะหยุดการแตกปลาย ซึ่งแต่ก่อนเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติแต่ปัจจุบันการใช้พื้นที่มีมากขึ้นทำให้บริเวณป่าคล้าถูกทำลายลง ชุมชนจึงปลูกคล้าเพื่อใช้เองตามหัวไร่ปลายนาหรือ สวนบริเวณหลังบ้าน คล้าจึงเป็นทรัพยากรที่อยู่คู่กับชุมชนและนำมาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย

อ้างอิง กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร นำคล้ามาจักสาน จาก dailynews.co.th / otoptoday.com ชุมชนผู้ผลิตกลุ่มจักสานต้นคล้า 182 หมู่ที่ 9 ตำบลทุ่งฝน อำเภอทุ่งฝน จังหวัดอุดรธานี (และภาพประกอบ)

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ