การปักกิ่งชำ ในขวด

การปักกิ่งชำ ในขวด

จริงๆ อาจจะไม่ใช่ทำในขวดเสียทีเดียว แต่ตั้งชื่อให้เหมือนกับต้นเรื่อง เนื่องจากเห็นว่าเป็นประโยชน์กับหลายๆ ท่าน รวมทั้งผมด้วยที่ในอนาคตอาจจะลืมกระทู้ไป แต่ก็ยังได้เก็บเนื้อหาที่จำเป็นเอาไว้ในนี้ด้วยอีกหนึ่งแห่ง ต้องขอขอบพระคุณเจ้าของความคิด (เครดิตด้านล่าง) ด้วยครับ

เรื่องการปักชำพืช มีหลายวิธี โดยมากพืชที่นิยมปักชำนั้นส่วนใหญ่จะเลือกพืชที่มีข้อ เนื่องจากมีการแตกรากและตาง่ายนั่นเอง ที่นิยมก็มักจะเป็นพืชไม้ดอกไม้ประดับ เนื่องจากจะง่ายต่อการปักชำ ส่วนใหญ่จะนิยมการปักชำกิ่ง หรือลำต้น แต่ก็ยังมีการปักชำใบ ด้วยเหมือนกันโดยดูลักษณะการเติบโตของรากพืชเป็นสำคัญ

วันนี้จะขออ้างถึงเรื่องของ การปักชำในขวด โดยเอาส่วนของ กิ่ง หรือต้นพืชที่จะปักชำ มาทำ โดยหลักๆ ก็จะมีอุปกรณ์คือ กิ่งพันธุ์ดี มีด กรรไกรตัดกิ่ง ขวดน้ำเปล่า กระถาง น้ำยาเร่งราก และวัสดุปลูกซึ่งก็แล้วแต่ส่วนผสมของแต่ละคน

การปักกิ่งชำ ในขวด

ขั้นตอนการปักชำในขวด

เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม อย่างแรกคือ กิ่งพันธุ์ที่เราต้องการขยาย (ในรูปเป็นมะนาวเลมอนด่าง ความยาวประมาณ 6-8 นิ้ว) สำหรับกิ่งพันธุ์สามารถใช้ได้ทั่วไป สังเกตุง่ายๆ คือต้นอะไรที่สามารถตอนได้ ก็สามารถทำการปักชำได้ ส่วนวัสดุชำหรือดินปลูก ในตัวอย่างจะเป็นถ่านแกลบหรือแกลบเผา เราอาจจะใช้ทรายหยายที่ใช้ในงานก่อสร้างได้แต่จะร่วนมากรากพืชอาจจะหักได้ ที่สำคัญคือต้องหาง่ายและต้องอุ้มน้ำเล็กน้อยแต่ไม่ถึงกับชุ่ม อาจใช้ขุยมะพร้าวผสมลงไปในดินก็ได้เพื่อให้อุ้มน้ำดีขึ้น ที่สำคัญวัสดุปลูกต้องร่วนซุยให้รากเติบโตและชอนใชได้ดี

น้ำยาเร่งราก ตามตัวอย่างใช้ เอ็นเอเอ-แนฟทิลอะซิติกแอซิด เป็นสารพวกออกซินมีผลโดยตรงในการสร้างจุดกำเนิดราก หากไม่มีไม่ต้องใช้ก็ได้ แต่ถ้ามีจะทำให้รากงอกเร็วขึ้น พร้อมกับมีดคมๆ สำหรับตัดขวดน้ำและกรีดผ่ากิ่ง ขวดน้ำขนาด 1.5 ลิตรสำหรับครอบกันการคายน้ำของพืช และกรรไกรตัดกิ่งไม้ โดยอาจจะเผื่อไว้หากกิ่งพันธุ์ไม่ใหญ่มาก

การปักกิ่งชำ ในขวด

อันดับแรก ต้องตัดขวดก่อนดีกว่า โดยให้ตัดปาดส่วนที่เป็นก้นขวดออกไปก่อนตามรูป กะระดับความสูงว่าขวดสามารถครอบกิ่งพันธุ์ได้พอดี ไม่ชิดเกินไป หากกิ่งยาวอาจจะตัดกิ่งพันธุ์ออกให้สั้นลง หรือหาขวดที่มีลักษณะยาวกว่ากิ่งพันธุ์มาเล็กน้อย

การปักกิ่งชำ ในขวด

ตัดเสร็จจะได้ตามรูปแบบนี้ หากมีข้อสงสัยว่า ทำไมไม่ตัดปากขวดแล้วคว่ำขวดครอบจะดีกว่าไหม คำตอบคือเมื่อกิ่งพันธุ์อยู่ในระยะแทงรากใหม่ จำเป็นต้องเปิดแง้มขวดให้อากาศภายนอกเข้าบ้าง การแง้มขวดโดยไม่กระทบกับกิ่งพันธุ์คือแค่ บิดฝาขวดออก ดีกว่าจะถอนขวดออกทั้งอันแล้วทำการครอบใหม่

การปักกิ่งชำ ในขวด

กิ่งพันธุ์ ถ้าเนื้อไม้ไม่แข็งเราปาดโคนกิ่งให้แผลเรียบแล้วใช้มีดผ่าโคนขึ้นมาสักประมาณ 1 cm โดยผ่า 2 ครั้งให้เป็น 4 แฉกได้เลย ต้องระวังอย่าให้กิ่งที่ผ่าออกหักและชำมาก เพราะส่วนนี้จะเป็นส่วนที่รากจะเจริญออกมา

การปักกิ่งชำ ในขวด

จะได้รอยผ่าแบบนี้ การกรีดที่โคนให้เป็นแผลเราก็สามารถสร้างจุดกำเนิดรากได้มากพออยู่แล้วรากที่ได้จากบาดแผลพวกนี้เราเรียกว่า wound root การผ่าโคนกิ่งเราสามารถทำได้ถ้ากิ่งพันธุ์มีเนื้ออ่อนไม่แข็งมาก และที่สำคัญมีดจะต้องคม และสะอาดจะสามารถหลีกเลี่ยงความเสียหายได้มาก

การปักกิ่งชำ ในขวด

นำกิ่งที่ผ่าแล้วแช่ในน้ำยาเร่งรากที่ผสมไว้ปริมาณสัดส่วนก็ 1/15 หรือ 1/20 ถ้ากิ่งพันธุ์นั้นออกรากง่าย แช่ไว้ประมาณ 10 วินาทีก็พอ แล้วนำกิ่งมาวางพักไว้ก่อนเพื่อช่วยให้กิ่งดูดซึมน้ำยาได้ดีขึ้น แช่นานๆ พืชอาจตายได้

ผลเสียของการใช้น้ำยาเร่งรากมากเกินไป ในการใช้สารควบคุมการเจริญเติบโตของพืชนี้ โดยเฉพาะในกลุ่มของ Auxin และใช้กับพืชใบเลี้ยงเดี่ยว ต้องระมัดระวังในเรื่องของอัตราส่วนที่ใช้และความเข้มข้น เพราะสารกลุ่มนี้บางชนิด (เช่น 2,4-Dichlorophenoxyacetic acid (2,4-D)) ในอัตราส่วนที่เข้มข้น มักนิยมใช้เป็นสารกำจัดวัชพืช หรือยาฆ่าหญ้า โดยมีกลไกการทำงานคือ สารนี้จะไปเร่งปฏิกิริยาแห่งชีวิต (metabolism) บางปฏิกิริยาในต้นพืช (โดยเฉพาะพืชใบเลี้ยงเดี่ยว) ให้เกิดในต้นพืชจนเกินขีดจำกัดของต้นพืช จึงทำให้พืชนั้นตาย ดังนั้นจึงต้องระมัดระวังในการใช้ให้ดี

การปักกิ่งชำ ในขวด

วัสดุปักชำในกระถาง ที่เห็นคือถ่านแกลบ รดน้ำเพื่อไล่ด่างออกไปหน่อยสัก 2-3 รอบใช้นิ้วมือกดอัดให้แน่น เพื่อให้ยึดโคนของกิ่งพันธุ์ได้ดีไม่โยกเอนไปมา ใช้วัสดุที่เป็นแท่งๆ อย่างกิ่งไม้หรือตะเกียบแทงนำลงไปสัก 1-2 นิ้วเพื่อเป็นหลุมปลูกไว้สำหรับเสียบกิ่งพันธุ์ที่เตรียมไว้

การปักกิ่งชำ ในขวด

ได้รูเล็กๆ พอที่จะใส่โคนกิ่งพันธุ์ลงไปแล้ว

การปักกิ่งชำ ในขวด

จากนั้นเอาโคนกิ่งพันธุ์วางใส่ลงไปให้ลึกประมาณ 1 ใน 3 ของกิ่ง ระวังอย่าให้ส่วนที่กรีดหัก

การปักกิ่งชำ ในขวด

ใช้นิ้วกดให้เนื้อวัสดุให้แน่นพอดี ไม่ต้องมาก เพื่อให้ยึดกับโคนกิ่งกันล้มก็พอ

การปักกิ่งชำ ในขวด

รดน้ำเล็กน้อยเพื่อให้วัสดุปลูกได้ยึดกับโคนกิ่งได้มากขึ้น โดยใช้ฟ๊อกกี้ก็ได้ หรือพรมๆ น้ำเอาก็ได้แล้วแต่ถนัด

การปักกิ่งชำ ในขวด

ใช้ขวดที่ปาดก้นออกไปแล้วมาครอบที่กิ่งพันธุ์แบบนี้ เพื่อป้องกันต้นพืชคายน้ำในระหว่างที่ยังไม่แทงราก

การปักกิ่งชำ ในขวด

อาจจะกดให้โคนของขวดจมลงไปในวัสดุปลูกเล็กน้อย เพื่อความมั่นคงแข็งแรง

การปักกิ่งชำ ในขวด

จากนั้นนำไปไว้ในที่ร่ม หรือในที่มีแสงรำไรบ้าง ห่างไกลจากสัตว์เลี้ยงและเด็ก ที่จะมาทำให้ขวดล้มและกระทบถึงต้นกิ่งพันธุ์ที่ได้ปักชำเอาไว้

ในระหว่างที่รอให้กิ่งพันธุ์ออกรากใหม่ ก็ต้องสังเกตุบ่อยๆ ว่าวัสดุปลูกนั้นแห้งไปหรือเปล่า ถ้าแห้งก็สามารถรดน้ำเพิ่มได้ ให้พอเปียกอยู่เสมอ อาจจะวันละครั้งหรืออาจจะ 3-5 วันครั้งก็ได้ พยายามอย่าให้เกิดการกระแทนที่โคนกิ่งพันธุ์ก็พอ ระยะการออกรากส่วนมากจะอยู่ที่ 30-45 วันถ้ากิ่งพันธุ์สมบูรณ์แข็งแรงมีอาหารสะสมอยู่มากการออกรากก็อาจจะสั้นลงอยู่ที่ประมาณ 20-25 วัน

พอผ่านไประยะหนึ่ง ประมาณ 1-2 อาทิตย์ หากกิ่งพันธุ์ยังสดใสใบไม่ร่วงหรือมีร่วงบ้าง 2-3 ใบแต่กิ่งยังสดแสดงว่ามีโอกาสรอดสูง ถ้าระยะเวลาประมาณ 15-20 วันให้ทำการเปิดฝาขวดบนออกบ้าง จะเป็นช่วงเย็นหรือช่วงที่อากาศไม่ร้อนมาก ให้กิ่งพันธุ์ได้หายใจบ้าง อากาศภายในขวดความชื้นเกือบ 100% ใบอาจจะเหี่ยวร่วงและตายในที่สุด หากปุ๊บปับดึงขวดออกต้นไม้จะตายเอาง่ายๆ ถ้ามีอาการเหี่ยวให้ครอบขวดไว้ก่อนแล้วอาจจะค่อยๆ แง้มฝาขวดแทน โดยไม่ต้องเปิดทั้งหมด

ก็เป็นอีกหนึ่งวิธีสำหรับ วิธีการปักกิ่งชำในขวด ดูเหมือนจะง่ายแต่ลองทำกันดูนะครับ ไม่ง่ายแต่ก็ไม่ยาก บางทีเราก็ไม่ต้องสนใจในทฤษฎีมากนัก ขอแค่ทำอย่างไรให้สามารถขยายพันธุ์ต้นไม้ที่ต้องการ ทำแล้วต้นไม้ไม่ตาย แถมงอกเป็นต้นใหม่ได้อีก ก็ถือว่าเป็นวิธีการที่ถูกแล้วเช่นกัน

ขอบคุณข้อมูลดีๆ เนื้อหาจากเว็บเกษตรพอเพียง โดย ชาย ท่ายาง เรื่อง การปักชำในขวด

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ