ขยายพันธุ์พืชด้วย การทาบกิ่ง

การทาบกิ่ง การขยายพันธุ์พืช approach-grafting

วันก่อนได้ลงเนื้อหาเกี่ยวกับการติดตาพันธุ์พืชไปแล้ว มีเสียงตอบรับว่าอยากรู้เรื่องการทาบกิ่งบ้าง เพราะการติดตา ใช้กับพืชบางชนิดไม่ค่อยสะดวก อีกทั้งการดูแลรักษาก็ยุ่งยาก การเติบโตช้ากว่า ก็เลยอยากจะได้ข้อมูลเกี่ยวกับการทาบกิ่งบ้าง เพราะการทาบกิ่งเอง สามารถที่จะทาบได้หลากหลาย เปลี่ยนผักผลไม้จากชนิดเดียว ให้เป็นหลายชนิดได้ด้วยวิธีนี้ ผมก็เลยไม่รอช้า รีบค้นคว้าหาข้อมูลมาลงกัน แต่จะว่าไปการค้นหาข้อมูลเรื่องการทาบกิ่งก็มีให้อ่านกันอย่างจุใจในหลายๆ เว็บแล้ว ลงไปอีกเกรงว่าจะซ้ำ เลยขอเอาวิธีทำมากันเลย และคงไม่ต้องมาเอ่ยถึงวัตถุประสงค์หรือความจำเป็นในการใช้งานกันแล้ว เพราะเรื่องแบบนั้นหาได้จากเว็บทั่วไปอยู่แล้ว

การขยายพันธุ์พืชด้วยวิธี การทาบกิ่ง tree-approach-grafting

การทาบกิ่ง (GRAFTING) นับเป็นวิธีการขยายพันธุ์ที่ให้ได้ต้นพันธุ์ที่ให้ได้ต้นพันธุ์ดีซึ่งมีลักษณะทางสายพันธุ์เหมือนต้นแม่วิธีหนึ่ง โดยกิ่งพันธุ์ดีจะทำหน้าที่เป็นลำต้นของต้นพืชใหม่ ส่วนต้นตอที่นำมาทาบติดกับกิ่งของต้นพันธุ์ดีจะทำหน้าที่เป็นระบบราก เพื่อหาอาหารให้กับต้นพันธุ์ดี การทาบกิ่งเป็นวิธีการขยายพันธุ์แบบไม่ใช้เพศวิธีหนึ่งที่ใช้กับพืชที่ไม่สามารถขยายพันธุ์ด้วยวิธีอื่นได้ วิธีการคือนำต้นพืชสองต้นที่มีระบบรากที่ดี มาเชื่อมต่อกิ่ง กันเมื่อเกิดการประสานตัวของกิ่งทั้งสองดี จึงตัดรากของต้นหนึ่งออกเหลือเป็นต้นใหญ่ที่มีระบบรากของพันธุ์หนึ่งและยอดเป็นอีกพันธุ์หนึ่งได้ ดังนั้นกิ่งพันธุ์ที่ดี ที่เป็นยอดสามารถเจริญเติบโตออกดอกติดผลได้เร็วกว่าวิธีการเพาะเมล็ด การทาบกิ่งทำได้ทุกฤดู ซึ่งให้ผลสำเร็จได้ดีในระยะที่ต้นอยู่ในระยะเจริญเติบโต

วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการทาบกิ่ง จะมีไม่กี่อย่าง เช่น มีดบางหรือมีดที่ใช้สำหรับขยายพันธุ์, กรรไกรตัดแต่งกิ่ง, แผ่นพลาสติกขนาด 0.5×12 นิ้ว หรือเทปพลาสติกสำเร็จรูปเป็นม้วน, ต้นตอหรือตุ้มทาบ, เชือกหรือลวดสำหรับยึด ซึ่งวิธีการทาบกิ่งโดยทั่วไปมี 2 แบบคือแบบประกบธรรมดาๆ ต้นหนึ่งประกบกับต้นหนึ่ง หรือ Approach grafting และอีกวิธีคือ การทาบกิ่งแบบเสียบ หรือ Modified approach grafting / Inarching ซึ่งจะอธิบายคร่าวๆ ได้ดังนี้

การทาบกิ่งแบบประกับ หรือประกบ หรือปะติดกัน แล้วแต่จะเรียก เป็นการทาบกิ่งทั้งต้นตอและกิ่งพันธุ์ ที่ยังมีรากและยอดอยู่ทั้งคู่ มักใช้ในการทาบกิ่งไม้ผลที่รอยแผลประสานกันช้า เช่น การทาบกิ่งมะขาม ขนุน มะม่วง และพืชอื่นๆ โดยแยกเป็นหลายแบบ เช่น

  • การทาบกิ่งแบบฝานบวบ Spliced approach grafting โดยการเลือกต้นตอและกิ่งพันธุ์ ให้บริเวณที่จะทาบมีขนาดพอกันและมีลักษณะเรียบตรง ประกบกันได้สนิด แล้วทำการเฉือนกิ่งพันธุ์ให้เข้าไปในเนื้อไม้เล็กน้อย รอยแผลยาวประมาณ 1-2 นิ้ว เสร็จแล้ว ปาดแผลต้นตอในลักษณะเหมือนกับกิ่งพันธุ์ ให้มีความยาวเท่ากัน ทำการประกบกิ่งพันธุ์และต้นตอให้สนิด โดยมัดต้นตอและยอดพันธุ์ เข้าด้วยกันโดยจัดแนวเยื่อเจริญให้สัมผัสกันมากที่สุด พันรอบรอยแผลด้วยพลาสติกให้แน่น

    การทาบกิ่งแบบฝานบวบ การทาบกิ่งแบบประกับ ประกบกิ่งพันธุ์

  • การทาบกิ่งแบบเข้าลิ้น Tongued approach grafting คล้ายแบบแรก แต่มีความแตกต่างกันที่บริเวณรอยเฉือนจะทำเป็นลิ้น เพื่อให้สามารถสอดเข้าหากันได้ วิธีการคือเลือกต้นตอและกิ่งพันธุ์ ให้บริเวณที่จะทาบสามารถทับกันได้พอดี ไม่เล็กหรือใหญ่เกินไป ทำการเฉือนต้นตอให้มีแผลเป็นรูปโล่ยาวประมาณ 1-2 นิ้ว พยายามเฉือนให้เรียบอย่าให้เป็นคลื่นจากนั้นในรอยแผลเดิม ให้เฉือนเป็นลิ้นลงมาเสมอกับโคนรอยแผลด้านล่าง สำหรับให้เสียบยึดติดกันได้ เฉือนกิ่งพันธุ์ในแบบเดียวกัน แต่ให้ลิ้นที่เฉือนกลับลงในลักษณะตรงกันกับลิ้นของต้นตอ (ดูภาพประกอบ) เสร็จแล้วเสียบลิ้นของต้นตอและกิ่งพันธุ์เข้าด้วยกัน การเฉือนเป็นลิ้นนี้ข้อดีคือไม่ฉีกหักง่ายและยังเป็นการเพิ่มพื้นที่สัมผัสของแนวเยื่อเจริญ โดยจัดให้แนวเยื่อเจริญสัมผัสกันมากที่สุด แล้วพันรอบรอยแผลด้วยพลาสติกให้แน่นกันการคายน้ำ

    การทาบกิ่ง แบบเข้าลิ้น Tongued approach grafting

  • การทาบกิ่งแบบพาดร่อง Inlay approach grafting วิธีนี้มักใช้เพื่อการเปลี่ยนยอด หรือการเสริมรากให้ต้นไม้ที่มีระบบรากไม่แข็งแรง หรือระบบรากถูกทำลาย ให้สามารถคงอยู่ได้ด้วยการเพิ่มรากเพื่อให้หาอาหารได้ดีขึ้น ทำได้โดยกรีดเปลือกต้นตอตรงบริเวณที่จะทำการทาบ ให้มีความยาวประมาณ 2-3 นิ้ว กรีดเป็นสองรอยให้ขนานกัน และให้รอยกรีดกว้างเท่ากับขนาดของกิ่งพันธุ์ กรีดเปลือกตามขวางตรงหัวและท้ายรอยกรีดที่ขนานกัน แล้วแกะเอาเปลือกออก เฉือนกิ่งพันธุ์ดีให้เข้าไปในเนื้อไม้เป็นรูปโล่ และให้ยาวเท่ากับความยาวของแผลที่เตรียมบนต้นตอ ทำการทาบกิ่งพันธุ์ดีตรงบริเวณที่เฉือนนั้นให้เข้าในแผลบนต้นตอ ใช้ตะปูเข็มขนาดเล็กตอกกิ่งพันธุ์ดีติดกับต้นตอ แล้วพันด้วยพลาสติกให้แน่น เมื่อต่อกิ่งไว้ 30-45 วันแล้ว จึงควั่นกิ่งต้นตอเหนือรอยต่อและควั่นกิ่งพันธุ์ดี ใต้รอยต่อก่อนตัดออกมาให้ยอดของกิ่งพันธุ์ดี เจริญเติบโตต่อไป หรือเมื่อกิ่งพันธุ์ดีและต้นตอติดกันดีแล้ว จึงทำการตัดต้นตอเหนือรอยต่อและตัดกิ่งพันธุ์ดีใต้รอยต่อกรณีต้องการเปลี่ยนเป็นยอดพันธุ์ดี

    การทาบกิ่ง แบบพาดร่อง Inlay approach grafting

    วิธีที่ใช้กับพืชที่มีขนาดแตกต่างกันมากระหว่าง ต้นตอและกิ่งพันธุ์ดีหรือพืชที่มีเปลือกของต้นตอหนากว่า กิ่งพันธุ์ดีมักเป็นต้นที่มีขนาดใหญ่กว่าจะต้องมีเปลือกล่อน สามารถลอกออกได้จึงจะใช้วิธีนี้ นิยมใช้กับมะม่วง มะปราง กระท้อน ขนุน มะขามหวาน ทุเรียน

วันพรุ่งนี้เราจะมาเรียนรู้เรื่องการทาบกิ่งอีกวิธีหนึ่งที่ได้ผลดีและนิยมทำกันมากอีกวิธีหนึ่ง แต่ดูเหมือนว่าเนื้อหาจะเยอะเกินไปซักหน่อยหากเอามาลงในส่วนนี้ต่อเนื่อง จึงขอยกยอดไว้วันหลังก็แล้วกันจ้า

เกษตรมือใหม่

เกษตรมือใหม่

เริ่มต้นจากการที่อยากปลูกผักกินเอง ปลูกมาเรื่อยๆ จนเกิดเป็นไอเดียที่หลากหลายและอยากนำมาแชร์กันให้รู้ ไม่ได้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านผักนะเออ