การทำเกษตรแบบไร่นาสวนผสม โดยปลูกพืชหลายชนิดบนพื้นที่ทำกิน เป็นหนทางหนึ่งที่ช่วยให้เกิดการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ถึงแม้อาจไม่ได้รับเงินก้อนโตอย่างกับการปลูกพืชเชิงเดี่ยว แต่ก็สามารถสร้างรายได้หมุนเวียนทุกวัน เป็นการใช้ชีวิตอย่างพอเพียงและยั่งยืนตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

การทำเกษตร ไร่นาสวนผสม แบบพอเพียง

เห็นจากความสำเร็จของ สมอน วิระปิง หมอดินอาสาประจำตำบลชมพู อ.เนินมะปราง จ.พิษณุโลก เกษตรกรตัวอย่างผู้ริเริ่มทำการเกษตรแบบไร่นาสวนผสม โดยไม่ใช้สารเคมีทางการเกษตรมานานกว่า 20 ปีแล้ว จากเมื่อก่อนที่ใช้ปุ๋ยเคมีอย่างเดียว พอนานเข้าผลผลิตเริ่มลดลงก็ยิ่งเพิ่มปริมาณการใส่ปุ๋ยเคมีมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อบวกกับการเดินทางขนส่งผลผลิตลำบาก หักค่าแรง ค่าสารเคมีทางการเกษตรแล้วไม่คุ้มทุน แถมยังมีหนี้สินเพิ่มพูนขึ้นเรื่อยๆ

“ตอนนั้นผมตัดสินใจเข้ากรุงเทพฯ มาเป็นช่างไฟฟ้า ได้ค่าแรงวันละ 160 บาท ทำอาชีพรับจ้างมาได้ระยะหนึ่งก็เก็บเงินได้ก้อนหนึ่ง จึงตัดสินใจกลับมาทำการเกษตรอีกครั้ง เพราะไม่อยากทิ้งผืนดินทำกินของตนเอง โดยครั้งนี้มีแนวคิดทำการเกษตรแบบไร่นาสวนผสม ไม่ใช้สารเคมี ทำกินแบบพออยู่ พอกิน ใช้ชีวิตอย่างพอเพียง” สมอนย้อนอดีตให้ฟัง

ปัจจุบันในพื้นที่ 30 ไร่ของเขา ได้กลายเป็นไร่นาสวนผสม ปลูกไม้ผล เช่น ลำไย ทุเรียน ลองกอง ลิ้นจี่ ส้มโอ มะนาว กล้วย พืชผัก พืชสมุนไพร ไม้เศรษฐกิจ เลี้ยงปลา กบ เป็ด ไก่ ซึ่งสามารถสร้างรายได้หมุนเวียนเลี้ยงครอบครัวได้ดีขึ้น ต่อมาได้เข้ารับการอบรมโครงการเกษตรทฤษฎีใหม่กับกรมพัฒนาที่ดิน ทำให้รู้จักหญ้าแฝก และได้เห็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับหญ้าแฝกเพื่อการอนุรักษ์ดินและน้ำ ก็ทดลองดู โดยไปขอกล้าหญ้าแฝกจากสถานีพัฒนาที่ดินพิษณุโลก มาปลูกในพื้นที่ของตนเอง ซึ่งเป็นพื้นที่ลาดเทและเนินเขา ในที่สุดก็ประสบความสำเร็จสามารถใช้ประโยชน์หญ้าแฝกในรูปแบบต่างๆ ได้เป็นอย่างดี

หมอดินสมอนระบุอีกว่า การปลูกหญ้าแฝกขวางความลาดเทนั้น เพื่อป้องกันการชะล้างพังทลายของดิน โดยแถวหญ้าแฝกช่วยกักเก็บตะกอนดินและลดความแรงของน้ำที่ไหลจากเนินสูง ช่วยดูดซับน้ำกักเก็บไว้ในดินและพื้นที่ตอนบน เป็นการลดการสูญเสียธาตุอาหารพืชในพื้นที่ การปลูกเป็นแถวระหว่างไม้ผลช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุแก่ดิน รักษาความชื้นในดิน ช่วยให้ดินมีการระบายน้ำดีขึ้น ดินโปร่งและระบายอากาศได้ดี เพิ่มกิจกรรมของจุลินทรีย์ในดิน ทำให้ไม้ผลมีความสมบูรณ์ ไม่เปลืองปุ๋ย ไม่ต้องรดน้ำมาก ใบหญ้าแฝกก็สามารถตัดมาคลุมดินเพื่อรักษาความชุ่มชื้นและผสมทำปุ๋ยหมักได้อีกต่อหนึ่ง

“ทุกวันนี้มีรายได้เฉลี่ยเดือนละหมื่นกว่าบาท เพราะไม่เสียค่าแรงงาน ไม่ได้ซื้อปุ๋ยเคมีมาใส่ ไม่เดือดร้อน ทำกินเองก็อยู่ได้ ถ้ารู้จักพอ อยู่ได้สบาย ไม่มีสารเคมี คนทำก็ไม่เป็นโรค คนกินก็ปลอดภัย ส่วนอีกเรื่องที่ภูมิใจมากคือ การได้รับใช้เบื้องพระยุคลบาทสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จากการเป็นวิทยากรเรื่องไร่นาสวนผสม เกษตรปลอดสารพิษ และหญ้าแฝก ที่โรงเรียนบ้านรักไทยร่มเกล้าอุปถัมถ์” หมอดินสมอนกล่าวอย่างภาคภูมิใจ

จากการใช้ประโยชน์ของหญ้าแฝกที่เห็นได้อย่างชัดเจนในไร่นาสวนผสมทำให้เขาได้รับรางวัลการปลูกหญ้าแฝกประเภทบุคคล ในการประกวดการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝก อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ประจำปี 2550 หากเกษตรกรหรือผู้สนใจ แปลงเกษตรไร่นาสวนผสมของหมอดินสมอน ติดต่อได้ที่บ้านเลขที่ 137 หมู่ 8 ต.ชมพู อ.เนินมะปราง จ.พิษณุโลก หรือโทร.08-9856-8738 ได้ตลอดเวลา

ที่มา คมชัดลึก

หัดทำเกษตรอินทรีย์

เป็นบทความที่เรียบเรียงมาจากหลายแห่ง แต่เดิมก็เพื่อเป็นประโยชน์ในการค้นหาของตัวเองในการทำเกษตรเรื่องต่างๆ หลังๆ มามีคนสนใจติดตามกันมาก และให้กำลังใจในการนำเสนอมาอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้เกิดการรวบรวมเป็นบทความหลากหลายแนวเพื่อนำเสนอในรูปแบบเว็บที่ให้ข้อมูลในเรื่องการเกษตร โดยเฉพาะ การทำเกษตรอินทรีย์แบบเกษตรพอเพียง จาก นักเขียนฝึกหัดด้านการเกษตรอินทรีย์เท่านั้น